Trước và sau khi tiêm chủng: cần biết gì?
Tiêm chủng an toàn bắt đầu từ trước khi tiêm và kéo dài sau khi tiêm. Bài này giúp cha mẹ chuẩn bị cho buổi tiêm và biết cách theo dõi con.
Trước khi tiêm
Theo quy định của Bộ Y tế, mọi người đều phải được khám sàng lọc trước tiêm chủng. Cha mẹ hãy chủ động báo cho nhân viên y tế:
- Con đang ốm hoặc đang sốt
- Con sinh non
- Con có tiền sử dị ứng
- Con từng có phản ứng mạnh với lần tiêm trước
Nhân viên y tế sẽ quyết định cho trẻ tiêm, không tiêm, hoãn hoặc chuyển khám tại bệnh viện. Hướng dẫn của Bộ Y tế nêu:
- Chống chỉ định (không tiêm): trẻ có tiền sử sốc hoặc phản ứng nặng sau lần tiêm vắc xin trước (như sốt cao trên 39 °C kèm co giật hoặc dấu hiệu não, màng não, tím tái, khó thở); trẻ suy giảm miễn dịch (không tiêm các vắc xin sống giảm độc lực); và các chống chỉ định khác theo hướng dẫn của nhà sản xuất từng loại vắc xin.
- Trẻ đang dùng kháng sinh: được khám, nếu không có chống chỉ định hay lý do tạm hoãn thì vẫn tiêm theo lịch.
- Vàng da sơ sinh: vàng da sinh lý có bilirubin máu từ 7 mg/dL trở xuống thì không phải chống chỉ định; vàng da bệnh lý hoặc bilirubin trên 7 mg/dL thì tạm hoãn.
Sau khi tiêm: theo dõi 30 phút và 24 giờ
Thông tư 13/2026/TT-BYT quy định:
- Ở lại điểm tiêm chủng ít nhất 30 phút để được theo dõi.
- Với trẻ em, cha mẹ hoặc người chăm sóc tiếp tục theo dõi tại nhà ít nhất 24 giờ.
Đừng quên ghi và giữ sổ tiêm chủng của con.
Phản ứng thường gặp
Sau tiêm, hệ miễn dịch của con đang “làm quen” với vắc xin nên có thể có những phản ứng nhẹ, thường tự hết trong vài ngày:
- Sốt nhẹ (dưới 38,5 °C)
- Đau, đỏ hoặc sưng nhẹ ở chỗ tiêm
- Quấy khóc, khó ngủ, ăn hoặc bú kém hơn
CDC cũng cho biết phần lớn các phản ứng này nhẹ (như đau tay hoặc sốt nhẹ) và hết trong vài ngày.
Việc cha mẹ có thể làm: cho con mặc đồ thoáng mát, cho bú mẹ hoặc uống thêm nước, ăn thức ăn dễ tiêu; theo dõi liên tục, nhất là ban đêm. Khi con sốt cao, chỉ dùng thuốc hạ sốt theo chỉ định và hướng dẫn của cán bộ y tế.
Khi nào cần đưa con đến cơ sở y tế ngay?
Theo hướng dẫn của Bộ Y tế, hãy đưa con ngay đến cơ sở y tế nếu con có một trong các dấu hiệu sau:
- Sốt cao
- Quấy khóc kéo dài
- Co giật
- Bỏ bú
- Khó thở
- Tím tái
- Các phản ứng thông thường kéo dài trên 1 ngày
Phản ứng nặng có thường gặp không?
Các phản ứng nặng sau tiêm chủng rất hiếm. Cục Y tế dự phòng (Bộ Y tế) nêu sốc phản vệ với tỷ lệ khoảng 1 trên 1 triệu liều vắc xin và sẽ qua khỏi nếu được phát hiện và xử trí kịp thời. Đó là lý do trẻ cần ở lại điểm tiêm 30 phút. Nếu có tai biến nặng, cơ sở tiêm chủng phải dừng buổi tiêm để cấp cứu, và các trường hợp này được báo cáo, điều tra nguyên nhân theo quy định.